Przesłanie listów pasterskich roku ingresowego Ks. Arcybiskupa Józefa Michalika

Obowiązkiem kapłanów, osób zakonnych i wiernych świeckich jest znać dokumenty Kościoła rozporządzenia swoich biskupów i przełożonych. Pierwsza rocznica prekonizacji i ingresu Ks. Arcybiskupa Józefa Michalika jest dobrą okazją, by uświadomić sobie przynajmniej zasadnicze punkty przesłania, jakie Arcypasterz kieruje do przemyskiego Kościoła u początku swego posługiwania. Przede wszystkim odsłania się ono z listów pasterskich, których w roku ingresowym ukazało się siedem.

Tę symboliczną serię otwiera słowo pasterskie na rozpoczęcie posługi w Archidiecezji Przemyskiej. Zostało ono odczytane z ambon w dniu ingresu 2 maja 1993 r. Drugi z kolei list pasterski stał się owocem spotkań z kapłanami, jakie Ks. Arcybiskup odbył zaraz po ingresie we wszystkich dekanatach diecezji. Następny list z okazji wyborów do parlamentu był odpowiedzią na zapotrzebowanie społeczne. W liście na Tydzień Miłosierdzia 1993 r. Ks. Arcybiskup zwrócił uwagę, że szkołą miłosierdzia pozostaje Eucharystia. Tematyce II Synodu Plenarnego, w który włączyła się również Archidiecezja, poświęcone zostały listy pasterskie na Adwent 1993 r. i z okazji wizyty duszpasterskiej. Ten ostatni zapowiedział również ukazywanie się przemyskiej mutacji „Niedzieli”. W perspektywie pracy synodalnej w ramach nowego roku duszpasterskiego 1993/94 Abp Metropolita wydał również instrukcję w sprawie tworzenia zespołów synodalnych oraz program duszpasterski dotyczący ewangelizacji wspólnoty małżeńskiej i rodzinnej. Kolejny list pasterski na Wielki Post 1994 r. uwzględnił tematykę nawrócenia i pracy nad sobą. Rok ingresowy zamyka list, w którym Ks. Arcybiskup zapowiedział ustanowienie święta Bożego Miłosierdzia na II Niedzielę Wielkanocną, by wierni mogli je lepiej poznawać i głosić w dzisiejszym świecie.

Lektura wymienionych listów pasterskich oraz programu duszpasterskiego na rok 1993/94 i związanej z nim instrukcji w sprawie tworzenia zespołów synodalnych pozwala na ogólne ujęcie przesłania, jakie Arcypasterz kieruje pod adresem Kościoła przemyskiego. Należy zauważyć, że na pierwszym miejscu zwraca się do swoich kapłanów. W czasie kiedy nie docenia się pracy kapłańskiej, a nawet ją ośmiesza, Abp Metropolita podkreśla jej potrzebę nie tylko dla Kościoła, ale również dla dobra narodu. Zauważa, że na barkach księży spoczywa wielki trud nauczania. Widzi ich ofiary, trudy, cierpliwość i przywiązanie okazywane szczególnie dzieciom najbiedniejszym, chorym i porzuconym. Ks. Arcybiskup dostrzega wielkość kapłańskiej służby szczególnie w małych parafiach. Skuteczność wszelkiej kapłańskiej posługi wiąże ze stopniem zjednoczenia z Bogiem i ludźmi. Dlatego przypomina, że związek ten musi być zawsze „nadprzyrodzony, czysty miłością ofiarną, zrodzony z łaski”. Arcypasterz akcentuje również potrzebę jedności w realizowaniu woli Bożej, by świadectwo życia kapłańskiego było bardziej skuteczne. Ponieważ wielką niewdzięcznością jest pozostawianie kapłanów osamotnionych w ich pracy i trudzie duszpasterskim, Metropolita wzywa wiernych w liście pasterskim na zakończenie roku szkolnego i święcenia kapłańskie 1993 do pomagania kapłanom swoją modlitwą i życzliwością.

Tym co szczególnie leży na sercu Ks. Arcybiskupowi jest zaangażowanie apostolskie świeckich. Dlatego też już w pierwszym słowie pasterskim, podejmując dzieło Kościoła Archidiecezji Przemyskiej, zaprasza do współpracy i czynnej odpowiedzialności za ewangelizację nie tylko kapłanów, ale także świeckich, a szczególnie stowarzyszenia i organizacje katolickie, ruchy, wspólnoty i grupy duchowości. Również w swoim pierwszym programie duszpasterskim Ks. Arcybiskup widzi pilną potrzebę dynamizacji apostolstwa świeckich. Istniejący bowiem układ, w którym kapłan zasadniczo działa w miejscu sakralnym, nie jest dziś już wystarczający. Odpowiedzialność za poznanie wiary i jej przekaz winna spoczywać na ludziach świeckich, gdyż cała przestrzeń życia pozakościelnego stwarza okazję do antyewangelizacji. Z inicjatyw, jakie należałoby podjąć, Ks. Arcybiskup wymienia przygotowanie liderów – animatorów świeckich, tworzenie grup modlitewnych i apostolskich, powołanie w parafii grupy synodalnej działającej według ustalonego programu, wykorzystanie w formowaniu grup duszpasterskich rekolekcji zamkniętych i domów rekolekcyjnych. W ramach apostolstwa świeckich szczególne miejsce ma zawsze chrześcijańska rodzina. Zwraca na to uwagę Ks. Arcybiskup, pisząc w Roku Rodziny specjalny list z okazji wizyty duszpasterskiej, by zagościć z życzeniami w każdej rodzinie Archidiecezji, zachęcając ją do wspólnej modlitwy i obrony swej wspólnoty domowego Kościoła.

Praca kapłanów, jak również apostolskie zaangażowanie świeckich, winno objąć całą parafię, tak by ona stawała się coraz bardziej wspólnotą wspólnot. Tę zasadę nowoczesnego duszpasterstwa podejmuje Ks. Arcybiskup w swoich listach i programie duszpasterskim. Zauważa że parafia może być wspólnotą, jeżeli „istnieją w niej wspólnoty mniejsze, dynamiczne, jedynie zdolne zatrzeć anonimowość (pasywność) wiary”. To przez nie możliwa będzie dopiero odnowa całej wspólnoty parafialnej. W tym dziele na pierwszym miejscu trzeba mieć na uwadze wspólnotę wiary. Zwraca na to uwagę Metropolita w liście pasterskim na Adwent, podkreślając obowiązek pogłębiania wiary i życia według chrześcijańskiej moralności. Również w liście na Wielki Post zdecydowanie stwierdza, że „odszukanie Prawdy jest sprawą podstawową”. Z tej racji w duszpasterstwie „trzeba ludziom pomagać w poznawaniu prawdy i w wyborze dobra, ukazywać jak pokonywać trudności w zachowaniu prawa Bożego, a nie jak „obchodzić” albo przekreślić to prawo”. Ks. Arcybiskup twierdzi, że w celu pogłębienia wiary należy bardziej wykorzystać małe grupy, by w nich wierni mogli uczyć się wiary, rozeznawać jej zagrożenia i szukać środków zaradczych. Negowanie kościelnego modelu moralności, szczególnie małżeńskiej, powinno wpływać na położenie nacisku na przygotowanie do małżeństwa, na dowartościowanie w praktyce codziennej duszpasterstwa małżeństw. Dlatego Ks. Arcybiskup wprost jako cel obecnego roku duszpasterskiego widzi ożywienie czy stworzenie struktur, które zapewniłyby stałą formację rodzinną, Arcypasterz ma konkretnie na uwadze: kursy duszpasterskie przygotowujące do małżeństwa, odbywane regularnie – w parafiach większych corocznie, w mniejszych co 2 lata; katechezy dla rodziców i świadków przed sakramentami chrztu, bierzmowania i I Komunii Św.; założenie grup „Kościoła Domowego” (Oazy Rodzin), bądź innej grupy duszpasterskiej poświeconej rodzinie; przygotowanie doradców parafialnych życia małżeńskiego; przeżywanie w rodzinie niedziel i świąt kościelnych oraz religijne obchodzenie rocznic i jubileuszy małżeńskich i rodzinnych.

W budowaniu parafialnej wspólnoty obok wspólnoty wiary ważne miejsce, zajmuje kult i modlitwa. Jeżeli chce się wyrwać wiernych z anonimowości, trzeba więcej docenić wspólnotowy charakter Mszy św. i sakramentów świętych. Wiąże się to z pogłębianiem uczestnictwa wiernych w aktach liturgicznych. Ks. Arcybiskup zwraca na to uwagę w liście pasterskim na Tydzień Miłosierdzia 1993 r. Zachęca w nim do szukania kontaktu z Chrystusem Eucharystycznym, bo w Nim „krzepi On nas swym Ciałem i prowadzi do nowego życia”. Arcypasterz ukazuje też nieskończoną wartość Ofiary Mszy św. jako źródła Bożego miłosierdzia. Sądzi, że jeżeli ludzie przestają prosić o odprawienie Mszy Św., to znak że mało się mówi o wartości ofiary i modlitwy, za mało się je ceni. Wysiłkiem duszpasterzy winno być więc zachęcanie i przybliżanie wiernych do udziału we Mszy Św., gdyż „tajemnice wiary trzeba przeżywać często, a nawet codziennie, aby mogły stawać się ciągle bliższe człowiekowi”. Dlatego też Ks. Arcybiskup w liście, w którym głosi tajemnicę Miłosierdzia Bożego, apeluje: „Nie dajmy się oderwać od Eucharystii, będącej najwspanialszym, wiecznie żywym owocem śmierci Pana”.

Trzecim nurtem odnowy parafii jako wspólnoty jest braterska miłość, wzajemna pomoc i życzliwość. W tej dziedzinie nasze wspólnoty mają jeszcze wiele do zrobienia. Arcypasterz nawiązując do tych zadań, w liście na Tydzień Miłosierdzia wskazuje na źródło nieskończonej miłości Boga, jakim jest Msza św. i zachęca, by doznając miłosierdzia Bożego, tłumaczyć je na język codzienności. Z tej racji pracą charytatywną w parafii winien wykazywać się nie tylko zespół charytatywny, ale wszyscy wierni, którzy mają naśladować Chrystusa i czynić miłosierdzie. O wielkiej wartości każdego czynu miłości i miłosierdzia dla Kościoła i dla grzesznego świata Ks. Arcybiskup pisze w liście o Bożym Miłosierdziu z II Niedzieli Wielkanocnej. Zauważa też, że w odnowie wspólnoty parafialnej szczególne zadanie do spełnienia mają małe wspólnoty i rodziny chrześcijańskie. Arcypasterz nie zapomina w swoim nauczaniu o odpowiedzialności wierzących za ziemską ojczyznę. W tym celu z okazji wyborów do parlamentu napisał specjalny list odczytany z ambon 5 września 1993 r. Jest on wyrazem wielkiego pasterskiego zatroskania, by Ojczyzna „nie poszła w ręce nieczyste i nieuczciwe”, by polska szkoła „wychowywała uczniów i naród w duchu wartości chrześcijańskich”. Ks. Arcybiskup poucza, że w sytuacji dzisiejszej, kiedy „Ojczyźnie grozi niebezpieczeństwo rozkładu moralnego, nieobecność chrześcijan w sprawach publicznych może być grzechem zaniedbania”. Również w liście z okazji Wielkiego Postu 1994 r. nawołuje do odpowiedzialności za Ojczyznę, do szerokiej społecznie użytecznej działalności, ukazując zagrożenia szczególnie ze strony alkoholizmu.

Na zakończenie należy stwierdzić, że przesłanie listów pasterskich roku ingresowego Ks. Arcybiskupa Józefa Michalika tworzy aktualny na dzisiejsze czasy program duszpasterski dla kapłanów, zakonów i świeckich Archidiecezji. Program ten ukazuje wielką troskę Pasterza o lepszą jakość życia Kościoła. Zaprezentowane cele i zadania duszpasterskie wynikają z rozeznania sytuacji pastoralnej, rodzą się pod wpływem II Synodu Plenarnego, z pastoralnych doświadczeń i analiz duszpasterskich. Program cechuje dogłębne zrozumienie teraźniejszości, odniesienie do konkretnego czasu i miejsca, który dany jest Kościołowi, by w nim aktualizował zbawcze prawdy. Animacja pasterska Ks. Arcybiskupa i programowanie nie są odłączone od działania całego Kościoła i Kościoła w Polsce.

Według nowej wizji Kościoła w listach pasterskich podkreśla się aspekt wspólnoty, a w praktyce realizację Kościoła jako wspólnoty wspólnot, zarówno w wymiarze diecezjalnym, jak i parafialnym. Ewangelizacja, która jest tak bardzo potrzebną ma na celu tworzenie wspólnot w obrębie wielkiej wspólnoty Kościoła Duszpasterstwo, które nastawia się na tłumy realizowane jest niemal wyłącznie przez duchowieństwo. Wtedy mało uwagi poświęca się w nim grupom oraz apostolskiemu uczestnictwu świeckich w życiu Kościoła Do świadomości duszpasterzy musi więc dotrzeć prawda o potrzebie pogłębiania wiary i modlitwy w różnego rodzaju grupach. Chodzi bowiem o kształtowanie katolików świadomych, otwartych i zaangażowanych. Oni sami coraz bardziej odczuwają potrzebę spotykania się w prawdziwych wspólnotach religijnych: wiary, modlitwy i miłości braterskiej. Wobec duszpasterzy stawia to zadanie szukania nowych form pogłębiania religijności wiernych. Ks. Arcybiskupowi bardzo zależy, by parafia była dynamiczna poprzez bardziej apostolskie duszpasterstwo. Tylko wtedy bowiem w życie wspólnoty parafialnej będą mogli zaangażować się wszyscy wierni. Kapłan zaś pozostanie jej animatorem i pasterzem.

Metropolita Przemyski w swoich listach pasterskich roku ingresowego stawia wiele konkretnych wskazań co do nowej ewangelizacji. Jako pasterz uważnie wpatruje się w przemiany świata, zatroskany o właściwe odczytanie znaków czasu. Nie zamyka oczu na trudności i wyzwania współczesności. Dotyka też konkretnych problemów społeczno-politycznych, jakie dziś przeżywa Ojczyzna, uważając, że najważniejszą rzeczą dla Kościoła zawsze będzie głosić Ewangelię, wykorzystując ku temu wszystkie środki i możliwości. Ks. Arcybiskup Józef Michalik jako pierwszy duszpasterz Archidiecezji, określając w swoich listach pasterskich kierunki i formy pracy duszpasterskiej wbudowywuje Kościół w przyszłość. Dzieło to nosi na sobie wymiar profetyczny. Stawia to przed całą wspólnotą Kościoła diecezjalnego, przed jego instytucjami, zakonami, poszczególnymi kapłanami i wiernymi świeckimi zadanie odczytywania w duchu wiary, poprzez pogłębioną refleksję i modlitwę swojej odpowiedzi miłości w ramach pełnionej misji, otrzymanego charyzmatu i powołania życiowego.

Ks. Stanisław Haręzga

Kronika Archidiecezji Przemyskiej, wydanie jubileuszowe 1993-1994
2017-11-27T16:43:27+00:00 27 listopada 2004|Opracowania|